دری مهروموم‌شده در گورستان باستانی سقاره نزدیک به چهار هزار و چهارصد سال بسته مانده بود تا این‌که گروهی از باستان‌شناسان مصری سرانجام آن را گشودند. مستند Secrets of the Saqqara Tomb محصول ۲۰۲۰ به کارگردانی James Tovell، روایت همان فصل حفاری است؛ از نخستین ضربهٔ بیل تا آخرین اتاقی که زیر خاک پیدا می‌شود.
داستان Secrets of the Saaqqar Tomb دربارهٔ چیست؟
دوربین در طول فیلم از کنار باستان‌شناسان، مرمتگران و کارگران محلی که در جنوب قاهره خاک و سنگ را با دست کنار می‌زنند دور نمی‌شود. چیزی که پیدا کرده‌اند یک آرامگاه تزیین‌شده است که وضعیتش بسیار بهتر از تصور همه حفظ شده و از همان نگاه اول، گروه می‌کوشد کتیبه‌ها را بخواند، هویت صاحب مقبره را روشن کند و بفهمد چرا این دفن تا این اندازه پرجزئیات بوده است. چاه‌هایی زیر تالار اصلی به اتاق‌های دیگری راه می‌برند و هر فضای تازه پرسش‌های تازه‌ای دربارهٔ خانواده‌ای که این مقبره را سفارش داده پیش می‌کشد. دور از محل حفاری هم کار آرام‌تر و کارآگاهی‌تری در جریان است: بررسی استخوان‌ها، دسته‌بندی سفال‌ها و کنار هم چیدن داستان یک خانوادهٔ باستانی از تکه‌های پراکنده. کشف‌ها همان‌طور که رخ داده‌اند به تماشاگر می‌رسند، نه با هیجان ساختگی.
دربارهٔ بازیگران
چون با یک مستند روبه‌رو هستیم، بازیگری به معنای معمول در کار نیست. چهره‌هایی که روی پرده می‌بینیم متخصصان مصری‌ای هستند که حفاری را رهبری می‌کنند و کارگرانی که خانواده‌هایشان نسل‌اندرنسل در سقاره خاک‌برداری کرده‌اند. کارگردانی Tovell مشاهده‌گرانه است و اجازه می‌دهد اعضای گروه روش کارشان را با زبان خودشان توضیح بدهند، به جای آن‌که یک راوی هر لحظه را برای تماشاگر تفسیر کند.
زمینه و اهمیت
سقاره در فاصلهٔ کوتاهی از پایتخت امروزی مصر قرار دارد و یکی از مهم‌ترین گورستان‌های باستانی این کشور به شمار می‌رود؛ یافتن مقبره‌ای دست‌نخورده با این قدمت در هر محوطه‌ای اتفاق نادری است. اعلام این کشف بازتابی فراتر از محافل باستان‌شناسی داشت و فیلم در سال ۲۰۲۰ به عنوان محصول مشترک مصر و ایالات متحده منتشر شد. این اثر در دستهٔ مستندهای تازه‌ای جا می‌گیرد که واقعیت صبورانهٔ کار میدانی را به روایت‌های پرهیاهو ترجیح می‌دهند: همان رازهای آشنای مصر باستان، اما از زبان کسانی که خودشان مشغول کندن خاک‌اند.
تماشای «Secrets of the Saaqqar Tomb» در Ktime
Secrets of the Saqqara Tomb با دوبلهٔ فارسی در کی‌تایم در دسترس است، بنابراین توضیحات گروه حفاری را می‌توان بدون خواندن زیرنویس به فارسی دنبال کرد. برای تماشا باید وارد حساب کی‌تایم خود شوید؛ خواندن این صفحه رایگان است. پخش‌کننده و منوها فارسی‌اند و همین، فیلم را به انتخابی راحت برای تماشای خانوادگی در میان ایرانیان خارج از کشور تبدیل می‌کند.