دختری جوان در روستایی در جنوب ایران، روزهایش را با جوی آب، آتش اجاق و پرسشهای هر روزهی خانواده دربارهی ازدواج میشمارد. درام ۱۹۷۷ مروا نبیلی با حوصله او را تماشا میکند، درست وقتی که زمین زیر پای این زندگیِ سامانیافته آرامآرام جابهجا میشود.
داستان سر به مهر دربارهٔ چیست؟
روایت در میان خانوادههای کشاورز جنوب کشور میگذرد و دختری هجدهساله را دنبال میکند که در خانهای با قاعدههای روشن بزرگ شده است. پدر به جای او به خواستگارها پاسخ میدهد، مادر توضیح میدهد که وصلت مناسب یعنی چه، و همسایهها حساب سن و سال دختر را نگه داشتهاند. او خودش تقریباً چیزی نمیگوید. در عوض کار میکند: آب میآورد، به دامها میرسد، کنار رودخانه رخت میشوید؛ و همزمان طرحی دولتی آماده میشود تا آبادی را به خانههای بتنی تازهساز منتقل کند. دوربین فاصلهاش را حفظ میکند و میگذارد روزمرگی حرف بزند، تا مقاومت، وقتی پیدا میشود، در حرکتهای کوچک ظاهر شود نه در اعلام کردن.
نقد K-Time
نگاه کیتایم: این یکی از کمصداترین فیلمهای بلند ایرانی سالهای پیش از انقلاب است و همین صبوری، روش کار آن است. نبیلی با نماهای طولانی و ثابت فیلم میگیرد و به کارهای معمولی خانه همان وزنی را میدهد که معمولاً برای حادثه کنار گذاشته میشود؛ شباویز نیز تقریباً تمام مدت را با اندام و نگاه پیش میبرد. تماشاگری که دنبال اتفاق باشد نیمهی اول را کند خواهد یافت، اما هر کس با ریتم کار کنار بیاید، دقایق پایانی برایش تکاندهنده است. بهتر است بدون حواسپرتی و با صدای بلند دیده شود، چون صدای محیط بیش از دیالوگهای اندک کار میکند.
دربارهٔ بازیگران
فلورا شباویز نقش اصلی را بازی میکند؛ اجرایی که تقریباً تمامش از سکون، نفس و زاویهی شانه ساخته شده است نه از گفتوگو. بخش بزرگی از اهل خانه را بازیگران غیرحرفهای همان منطقه بازی کردهاند و همین به صحنههای خانگی بافتی بیتکلف داده است. کارگردانی با مروا نبیلی است، از معدود زنان ایرانی که در آن دهه فیلم بلند ساختند.
زمینه و اهمیت
نبیلی این فیلم را در سال ۱۹۷۷ با گروهی کوچک و گویش محلی جلوی دوربین برد؛ در سالهایی که سینمای ایران میان ملودرام تجاری و جریانی سادهتر و هنریتر در رفتوآمد بود. کار بیشتر از راه جشنوارههای خارجی دیده شد تا اکران گستردهی داخلی، و سالها خواندن دربارهاش آسانتر از دیدنش بود. مرمت نسخهها آن را دوباره به گردش انداخت و امروز در مرورهای سینمای ایران پیش از ۱۳۵۷ و برنامههای ویژهی کارگردانان زن دیده میشود. مدت فیلم حدود نود دقیقه است و نزد تماشاگران بازخوردی قابل قبول یافته است.
تماشای «سر به مهر» در K-Time
خواندن این صفحه به حساب کاربری نیاز ندارد؛ برای تماشا باید با حساب کیتایم وارد شوید که ساختنش چند لحظه طول میکشد. کتابخانه برای خانوادههای فارسیزبان خارج از کشور ساخته شده است: رابط فارسی، عنوانهای فارسی و جستوجویی که هر دو خط را میفهمد، تا کاری قدیمی مثل این کنار تازهها روی تلویزیون، موبایل یا مرورگر بنشیند.