کارگردان: بهرام بیضایی
بازیگران: پروانه معصومی، حسین پرورش، انیک شفرازیان، منوچهر فرید، جمشید لایق
«کلاغ» فیلمی ایرانی از سال ۱۳۵۶ به کارگردانی بهرام بیضایی است؛ اثری در ژانر درام که رگههایی از معما، تاریخ و زندگی خانوادگی را در هم میآمیزد تا پرسشهایی درباره حافظه، هویت و سنگینی گذشته مطرح کند. این فیلم با مدتزمان ۱۲۰ دقیقه از شاخصترین آثار بیضایی در سینمای کلاسیک ایران پیش از انقلاب به شمار میرود.
داستان کلاغ دربارهٔ چیست؟
آقای اصالت، تهیهکننده یک برنامه تلویزیونی، دنبال سوژهای تازه میگردد که ناگهان چشمش به آگهی گمشدن دختری در روزنامه میافتد. عکس دختر برایش آشناست، اما نمیتواند به خاطر بیاورد کجا او را دیده. همین پرسش ساده ذهنش را درگیر میکند. همسرش آسیه، معلمی که شبها خاطرات مادرشوهرش را مینویسد، کمکم او هم به این معما کشیده میشود. وقتی اصالت نشانی آگهی را دنبال میکند، در مییابد که آن آدرس متعلق به سی سال پیش است. آرامش زندگی روزمره این زوج رفتهرفته زیر سایه گذشتهای دور و مبهم قرار میگیرد و مرز میان آنچه بوده و آنچه هست برایشان کمرنگ میشود.
نقد K-Time
بیضایی در «کلاغ» با صبر و بیشتابی روایت میکند؛ رویکردی که اتمسفر را بر توضیح مستقیم ترجیح میدهد. فیلم از قالب معمای خانوادگی بهره میگیرد تا پرسشهای بزرگتری درباره چگونگی حمل و پنهانکاری تاریخ خانوادگی مطرح کند. بازی پروانه معصومی در نقش آسیه ستون عاطفی فیلم است؛ آرامشی که بدون مِلودرام، حجم بزرگی از معنا را منتقل میکند.
بازیگران و عوامل
بهرام بیضایی، کارگردان فیلم، یکی از مهمترین هنرمندان ایرانی در زمینه سینما، تئاتر و پژوهش نمایش ایرانی است. پروانه معصومی، بازیگر نقش اول زن، از سرشناسترین هنرپیشگان نسل خود بود. دیگر بازیگران فیلم حسین پرورش، انیک شفرازیان، منوچهر فرید و جمشید لایق هستند که هرکدام از چهرههای شناختهشده صحنه و پرده ایران در آن دوران به شمار میرفتند.
زمینه و اهمیت
«کلاغ» در آستانه انقلاب ۱۳۵۷ ساخته شد؛ دورهای که سینمای هنری ایران به اوج خلاقیت خود رسیده بود و فیلمسازانی چون بیضایی با نگاهی ادبی و غیرمستقیم به واکاوی جامعه میپرداختند. برای بینندگان ایرانی خارج از کشور، این فیلم بار دیگری هم دارد: تصویری از تهرانی که دیگر وجود ندارد، از طبقه متوسطی که انقلاب و دهههای بعد آن را دگرگون کرد. تماشای «کلاغ» نوعی باستانشناسی فرهنگی است؛ فرصتی برای دیدن فضای روشنفکری و هنری ایران در لحظهای که دیگر بازگشتپذیر نیست. دغدغه فیلم درباره بقای گذشته در عکسها، اسناد و خاطرات موروثی، مستقیماً با تجربه زندگی در غربت سخن میگوید.
کجا و چطور تماشا کنیم
«کلاغ» روی K-Time با صدای اصلی فارسی قابل پخش است؛ بدون نیاز به VPN و بدون محدودیت جغرافیایی. میتوانید آن را در مرورگر، تلویزیون یا گوشی اندروید خود تماشا کنید — بدون دانلود اضافی. اشتراک K-Time دسترسی کامل به آرشیو سینمای کلاسیک ایران را میدهد؛ هر زمان خواستید لغو کنید.