یک سنتور، رشتهای از روزهای بیدرآمد، و استعدادی که دنیای پیرامونش جایی برایش باز نمیکند؛ «سنتوری» ساختهٔ داریوش مهرجویی، محصول ۲۰۰۷، با دقت به نوازندهای گوش میسپارد که سازش هم نان اوست و هم دردسرش.
داستان سنتوری دربارهٔ چیست؟
شخصیت مرکزی جوانی است با توانایی واقعی در نواختن سنتور؛ همان ساز ذوزنقهای ایرانی که با دو مضراب چوبی سبک نواخته میشود. اما توانایی با اجازه یکی نیست. در فضایی که فیلم تصویر میکند، موسیقی زیر سایهٔ بدگمانی قرار دارد و نوازندهای که بخواهد آشکارا کار کند، بیشتر درها را پیش از رسیدن بسته میبیند. آنچه در آغاز مسئلهٔ شغلی است، کمکم به مسئلهٔ زندگی بدل میشود. پول ته میکشد. عادتهایی که برای کمکردن فشار به آنها پناه میبرد، ریشه میدوانند و خودشان تعیینکننده میشوند. زندگی مشترکش تاب نمیآورد و نبودِ همسر سابق به سکوتی تبدیل میشود که باقی فیلم روی آن نواخته میشود. اثر در یک ساعت و چهلوهفت دقیقه میان اتاقهای تمرین، صحنههای عاریتی و فضاهای داخلی سادهای حرکت میکند که آسیب واقعی در همانجا انباشته میشود، و سنتور را آنقدر در قاب نگه میدارد که ساز بیش از یک وسیله، به یک شخصیت شبیه شود.
نقد K-Time
آنچه هنوز میماند، نپرداختنِ زیبا به اعتیاد است. دوربین سقوط را دلپذیر نمیکند و در عین حال موعظه هم نمیکند؛ فقط بارها بازمیگردد و همین تکرار کار خودش را میکند. سکانسهای موسیقایی سرمایهٔ اصلی فیلماند و چنان کمخرج به کار رفتهاند که هر بار حکم تنفس دارند، نه تزئین. بخش عاشقانه از بخش مربوط به اعتیاد نازکتر است و تماشاگری که برای قصهٔ عشق بیاید، نیمهٔ دوم را بیشتر دریغکننده خواهد یافت تا بخشنده. شاید همین ناترازی، حرف اصلی فیلم باشد. نزدیک به دو دهه بعد، این فیلم همچنان میان مخاطبان فارسیزبان محل بحث است و یکی از عنوانهایی است که کاربران ما بیش از همه سراغش را میگیرند وقتی دنبال درام ایرانی با موسیقی در مرکزش میگردند. پیشنهاد میکنیم، با این یادآوری که تماشایش سبک نیست.
دربارهٔ بازیگران
بهرام رادان، گلشیفته فراهانی و مسعود رایگان بار فیلم را بر دوش میکشند. بازیها بیشتر در لایهها اتفاق میافتد تا در اعلام؛ بخش زیادی از کار در سکوت و در نحوهٔ ایستادن و نگاهکردن رخ میدهد و فیلم به هر سه فرصت میدهد بدون دیالوگ صحنه را نگه دارند. گروهی سهنفره که هیچگاه شلوغ به نظر نمیرسد.
زمینه و اهمیت
«سنتوری» محصول ایران در سال ۲۰۰۷ و به کارگردانی داریوش مهرجویی است و در دستههای درام، موزیکال و عاشقانه فهرست شده. خود سنتور در مرکز دلیلِ اثرگذاری فیلم قرار دارد: سازی با جایگاهی دیرینه در موسیقی کلاسیک ایرانی که بهجای زخمهزدن، با ضربه نواخته میشود و همین به آن کیفیتی کوبهای و پرطنین میبخشد؛ کیفیتی که با قصهای دربارهٔ سماجت و فرسایش جور درمیآید. قراردادن این ساز در قلب درامی دربارهٔ کارِ محدودشده، همان چیزی است که فیلم را برای تماشاگر ایرانی بهطور خاص برنده میکند. صد و هفت دقیقه برای چنین موضوعی زمان فشردهای است و فیلم از آن بهصرفه استفاده میکند: وقت کمی صرف توضیح میشود و وقت زیادی صرف پیامد.
تماشای «سنتوری» در K-Time
«سنتوری» در K-Time با صدای اصلی فارسی پخش میشود. برای تماشا ورود با حساب رایگان K-Time لازم است؛ خواندن همین صفحه اما آزاد است. رابط کاربری سراسر فارسی است و برای ایرانیان خارج از کشور ساخته شده که ترجیح میدهند برای پیداکردن یک فیلم فارسی با منوی انگلیسی کلنجار نروند.