کارگردان: Kleber Mendonça Filho
حافظهی یک شهر گاهی حتی پس از تخریب ساختمانهایش هم در آنها باقی میماند، و همین ایده محور این مستند-مقاله دربارهی سینماهای ازبینرفتهی مرکز شهر رسیفه است.
داستان Retratos Fantasmas دربارهٔ چیست؟
کلبر مندونسا فیلیو، کارگردان اثر، زادگاه خودش را هم به موضوع و هم به آرشیو فیلم بدل میکند و فیلمهای خانگی گرفتهشده در آپارتمان دوران کودکیاش را با تصاویری از سینماهای بزرگ و قدیمی رسیفه و تأملاتی دربارهی تبدیل مرکز شهری روزگاری پررونق به چیزی که خودش آن را نوعی محوطهی باستانشناسی مینامد، در هم میتند. روایت فیلم آزادانه میان خاطرهنگاری شخصی و تاریخ شهری در نوسان است و ناپدید شدن سینماهای مشخص را دستاویزی برای پرسشهای بزرگتر دربارهی تغییرات شهری، حافظهی فرهنگی و اینکه چه چیزی حفظ میشود و چه چیزی زیر آسفالت گم میشود قرار میدهد. بهجای رسیدن به یک نتیجهی واحد، فیلم مشاهدات را انباشته میکند؛ دربارهی همسایهها، اکرانها، تخریبها و زندگی دوبارهی عجیب ساختمانهایی که از هدف اولیهشان فراتر رفتهاند، و اجازه میدهد لایههای گذشتهی شهر بهتدریج آشکار شوند. همکاران همیشگی مندونسا فیلیو، از جمله بازیگری چون سونیا براگا، در لحظاتی کوتاه ظاهر میشوند که فیلم را به آثار داستانی پیشین او پیوند میزند بدون آنکه مستند را به گزارشی پشتصحنه بدل کند.
بازیگران و عوامل
کلبر مندونسا فیلیو در سرتاسر فیلم روایتگر است و خود نیز حضور دارد و از فیلمهای خانگی خانوادهاش بهره میبرد. همکاران همیشگی او در آثار داستانیاش، از جمله سونیا براگا و ماوه جینکینگس، در لحظاتی کوتاه آرشیوی یا تأملی حضور دارند، در کنار فیلمساز لوکرسیا مارتل و چهرههایی مرتبط با تاریخ سینمای رسیفه مانند روبنس سانتوس.
زمینه و اهمیت
این فیلم در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، زمانی که مندونسا فیلیو پیشتر با آثار داستانیاش جایگاهی بینالمللی یافته بود، و میتوان آن را اثری مکمل دانست که ریشهی بسیاری از زبان سینمایی او دربارهی مکان و حافظه را روشن میکند. با مدتزمان ۹۳ دقیقه، فیلم بیشتر به یک مقالهی شخصی شبیه است تا یک مستند تاریخی متعارف، و همین ویژگی ریتم آرام و تداعیگونهی آن را شکل میدهد.
کجا و چطور تماشا کنیم
کیتایم این عنوان را با دوبله فارسی و زیرنویس فارسی ارائه میدهد تا هر بیننده فرمت دلخواهش را انتخاب کند. تنها با یک حساب رایگان کیتایم میتوان آن را تماشا کرد؛ صفحهی فیلم بدون نیاز به ورود قابل مرور است و پلتفرم برای مخاطب فارسیزبان طراحی شده.