«ترانه» مستندی بلند به کارگردانی پگاه آهنگرانی است که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد و پرترهای از ترانه علیدوستی، بازیگر شناختهشدهٔ سینمای ایران، به دست میدهد. فیلم سالهایی را ثبت میکند که کار حرفهای و حضور عمومی او در کنار یکدیگر پیش میرفت.
داستان ترانه دربارهٔ چیست؟
آهنگرانی با کنار هم گذاشتن گفتوگو، تصویرهای مشاهدهگر و مواد آرشیوی، مسیر علیدوستی را از نخستین نقش اصلیاش در نوجوانی تا بازیگری دنبال میکند که کارنامهاش از مرزهای منطقه فراتر رفت. کارگردان که خودش بازیگر است و سالها با سوژهٔ فیلم همکاری داشته، ساختار اثر را بر پایهٔ گفتوگو بنا کرده است نه روایت بیرونی. علیدوستی توضیح میدهد که نقشهایش را چگونه انتخاب کرده، با توجه عمومی مداوم چه کرده و کارش پس از پاییز ۱۴۰۱ چه تغییری کرده است؛ دورهای که اعتراضهای سراسری در ایران جریان داشت و از بسیاری از چهرههای شناختهشده دربارهٔ آن نظر خواسته شد. مستند به هفتههایی که او در پایان همان سال در بازداشت بود، آزادیاش با قرار وثیقه در دی ۱۴۰۱ و پیامدهای حرفهای پس از آن نیز میپردازد.
دربارهٔ بازیگران
ترانه علیدوستی در سراسر فیلم در نقش خودش حاضر است و اثر برای زمینهسازی به کارنامهٔ او تکیه میکند: نخستین بازیاش در نوجوانی، همکاریهای مکرر با کارگردانان شناختهشدهٔ سینمای هنری ایران در دههٔ هشتاد و نود شمسی، و حضور چند مورد از این فیلمها در جشنوارههای خارج از کشور. آهنگرانی، کارگردان اثر، خودش نیز جلوی دوربین میآید؛ او از کودکی بازیگری را آغاز کرد و در کنار آن مستندسازی هم کرده است. همکاران، اعضای گروه و خانواده در بخشهای کوتاهتر خط زمانی را کامل میکنند.
زمینه و اهمیت
پرترهٔ مستند از بازیگرانِ شاغل در سینمای ایران کمسابقه است؛ سینمای غیرداستانی در ایران بیشتر به گزارش اجتماعی یا فیلمهای جستارگونه دربارهٔ خودِ فیلمسازی پرداخته است. «ترانه» در سنت پرتره مینشیند: یک سوژه، یک بازهٔ زمانی مشخص و کارگردانی که با شخصیت روی پرده آشنایی شخصی دارد. رویدادهای سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ همچون بستر زمانی مطرح میشوند نه همچون استدلال، و سازندگان تفسیری از جانب خود اضافه نمیکنند. برای بینندگان خارج از ایران، فیلم در عین حال مروری فشرده بر حدود بیست سال بازیگری فارسیزبان است، چون کارنامهٔ علیدوستی با بسیاری از عنوانهایی همپوشانی دارد که در همان سالها به جشنوارههای اروپا و آمریکای شمالی راه یافتند.
تماشای «ترانه» در K-Time
«ترانه» در کیتایم پخش میشود؛ سرویسی فارسیزبان برای ایرانیان خارج از کشور که رابط کاربری فارسی آن روی وب، گوشی و تلویزیون در دسترس است. خواندن همین صفحه برای همه آزاد است و برای شروع پخش کافی است با یک حساب رایگان کیتایم وارد شوید. صدای اصلی فیلم فارسی است و گزینههای موجود برای این عنوان در صفحهٔ پخشکننده فهرست شدهاند.