در تپههای خاکی و لخت شمال تهران، مردی میانسال رنجروورش را در پیچهای خاکی بالا و پایین میبرد، کنار غریبهها آهسته میکند و پرسشی را مطرح میکند که هیچوقت تا آخر بیانش نمیکند. عباس کیارستمی درام ۱۹۹۷ خود را از همین جستوجوی بیشتاب ساخته است.
داستان طعم گیلاس دربارهٔ چیست؟
آقای بدیعی تصمیمش را گرفته و آنچه اکنون میخواهد نصیحت نیست، یک جفت دست است: کسی که حاضر باشد صبح روز بعد به نقطهای روی دامنه تپه بیاید و کاری را که او از پیش برای خودش آماده کرده به سرانجام برساند. دور معدنهای حاشیه شهر میچرخد، کاری بینام و مزدی بینام پیشنهاد میکند و هر کسی را که کنارش مینشیند میسنجد. سربازی جوان میترسد و پیاده میشود. طلبهای افغان با زبانی نرم اما بیانعطاف از دل باور دینی پاسخش را میدهد. پیرمردی آذریزبان که تاکسیدرمی میکند کار را میپذیرد، اما تمام مسیر از توت حرف میزند و از مزه میوه در سپیدهدم.
نقد K-Time
کیارستمی تقریباً هر چیزی را که یک درام متعارف موظف است به تماشاگر بدهد دریغ میکند: نه گذشتهای روایت میشود، نه صحنهای از خانه و خانواده، نه توضیحی درباره اینکه چه چیزی بدیعی را به این تپه رسانده است. دوربین بیشتر روی صندلی شاگرد مینشیند یا از دوردست تماشا میکند که ماشین روی شیبی کندهشده میخزد. آنچه این خلأ را پر میکند گفتوگوست و گفتوگوها بهطور غیرمعمولی خوباند. همایون ارشادی، معماری که پیش از کشفشدن در ترافیک تهران تجربه بازیگری نداشت، فیلم را با چهرهای سرِ پا نگه میدارد که حاضر نیست خودش را توضیح دهد. نظر صادقانه ما: نیمساعت نخست، اگر منتظر حادثه باشید، ساکن به نظر میرسد. در ماشین بمانید.
دربارهٔ بازیگران
ارشادی که تقریباً تصادفی انتخاب شد و بعدها چهرهای آشنا در تولیدات بینالمللی شد، بدیعی را با سکونی بازی میکند که هر بار تماشا معنای تازهای پیدا میکند. عبدالحسین باقری و افشین خورشید بختیاری در میان بازیگران عمدتاً غیرحرفهای حضور دارند؛ همان شیوهای که کیارستمی ترجیح میداد، و گفتوگوهای طولانی صندلی شاگرد به همان اندازه از آنِ آنهاست.
زمینه و اهمیت
این فیلم در ۱۹۹۷ نخل طلای جشنواره کن را گرفت — جایزهای که آن سال مشترک بود — و سینمای ایران را بیش از هر اثر پیش از خود به گردش جهانی رساند. کیارستمی گفتوگوهای داخل ماشین را به شیوهای غیرمعمول ضبط کرد؛ اغلب هر بازیگر را جداگانه فیلمبرداری میکرد و نیمه دیگر گفتوگو را خودش از پشت دوربین میخواند. با نود و پنج دقیقه زمان، در مرکز همان سبک مینیمالیستی مینشیند که او دو دهه صرف پرداختنش کرد.
تماشای «طعم گیلاس» در K-Time
طعم گیلاس را میتوانید با ورود به حساب رایگان در کیتایم تماشا کنید؛ خواندن همین صفحه نیازی به ورود ندارد. کیتایم برای فارسیزبانان خارج از ایران ساخته شده و رابط کاربری فارسی دارد.