«طبیعت بیجان» ساختهٔ سهراب شهید ثالث در سال ۱۳۵۳ است؛ درامی دربارهٔ یک سوزنبان راهآهن و همسرش، و دربارهٔ سنگینی آرام زندگی‌ای که در آن تقریباً هیچ اتفاقی اجازهٔ رخ دادن ندارد.
داستان طبیعت بیجان دربارهٔ چیست؟
جایی در امتداد خط آهن، دور از هر شهری، مردی سالخورده با نزدیک شدن هر قطار راه‌بند را پایین می‌آورد و بعد دوباره بالا می‌برد. بین دو قطار، چای است و چپق و سکوت. همسرش همان خانهٔ کوچک و همان ساعت کند را با او قسمت میکند؛ این دو کم حرف می‌زنند، چون سال‌ها بیشتر حرف‌ها را پیش‌تر ته‌نشین کرده‌اند. شهید ثالث این زیستن را در نماهای بلند و بی‌شتاب ثبت میکند و به تماشاگر اجازه میدهد کشدار بودن هر بعدازظهر را حس کند، نه اینکه خلاصه‌اش را بشنود. درام در حرکت‌های کوچک جریان دارد: کتری‌ای که پر میشود، صندلی‌ای که به بخاری نزدیک‌تر میشود، دری که به سرما باز میشود. در طول نود دقیقه، حتی کوچک‌ترین خلل در این روزمرگی با همان قدرتی فرود میآید که فیلم‌های دیگر برای فاجعه کنار می‌گذارند.
نقد Ktime
نگاه کیتایم: این یکی از ناب‌ترین نمونه‌های سینمای مینیمال ایران است و از تماشاگر صبری خاص می‌طلبد. شهید ثالث میان‌بُرهای تدوین و موسیقی را کنار می‌گذارد؛ دوربین منتظر می‌ماند و خودِ انتظار موضوع فیلم میشود. چیزی که می‌توانست خشک و ریاضت‌کشانه به نظر برسد، به لطافت بدل میشود، چون فیلم آیین‌های کوچک این زوج را همان‌قدر جدی می‌گیرد که خودشان. کسی که دنبال حادثه است نیم ساعت اول را دشوار خواهد یافت. اما هر که با ضرباهنگ فیلم کنار بیاید، با تصویری از پیری و کار و زناشویی روبه‌رو میشود که پس از پنج دهه ذره‌ای از قدرتش کم نشده، و با پایانی که دقیقاً به این دلیل کار میکند که فیلم تک‌تک دقیقه‌های آرام پیش از آن را به دست آورده است.
دربارهٔ بازیگران
زادور بنیادی و زهرا یزدانی در صدر بازیگران قرار دارند و حبیب‌الله صفریان، مجید بقایی، هدایت‌الله نوید، محمدرضا صمیمی، نورالله گوگلانی و حسین‌علی بیدگلی گروه را کامل می‌کنند. اینجا با چهره‌ها طرفیم نه با ستاره‌ها: چهره‌هایی آفتاب‌خورده، بی‌شتاب و تقریباً عاری از ادای تئاتری، که دقیقاً همان چیزی است که سبک مشاهدهگر فیلم لازم دارد. بخش بزرگی از بازی در این است که یک بدن چگونه بی‌حرکت می‌نشیند.
زمینه و اهمیت
«طبیعت بیجان» که در سال ۱۳۵۳ در ایران ساخته شده و نود دقیقه است، به موج فیلم‌سازی جدی و فرم‌گرای ایران در سال‌های پیش از انقلاب تعلق دارد. سهراب شهید ثالث را یکی از سخت‌گیرترین کارگردانان آن نسل می‌شناسند و این فیلم به‌طور گسترده یکی از سنگ‌بناهای سینمای هنری ایران و الگویی اولیه برای سبک آرام و مشاهده‌گری به شمار می‌رود که کارگردانان بعدی به جشنواره‌های جهانی بردند. گفت‌وگوها به فارسی است، پس برای فارسی‌زبانان نه دوبله لازم است نه زیرنویس؛ نسخهٔ کیتایم با صدای اصلی ارائه میشود. این فیلم به تمام معنا یک درام است، هرچند درامش را با سکوت‌ها و تکرارها می‌سنجد نه با رویارویی‌ها، و به‌طور طبیعی در کنار دیگر کلاسیک‌های ایرانی کتابخانهٔ کیتایم جا می‌گیرد.
تماشای «طبیعت بیجان» در Ktime
«طبیعت بیجان» برای اعضای کیتایم پخش میشود. خواندن این صفحه رایگان است؛ برای پخش کافی است با حساب کیتایم خود وارد شوید. رابط کاربری فارسی گشتن در فهرست را برای خانواده‌های فارسی‌زبان خارج از ایران ساده میکند. اتاقی آرام و صفحه‌ای بزرگ به این فیلم بیشتر میآید تا تلفن همراه در مسیر رفت‌وآمد.