نور کمرنگ زمستان در کرانهٔ خزر، گروهی دانشجو با بادبادکهایشان و کلبهای کنار جاده که سه آشپز در آن سر میکنند: «ماهی و گربه» وحشتش را از دل چیزهای کاملاً معمولی میسازد. ساختهٔ ۲۰۱۳ شهرام مکری با اشاره کار میکند، نه با تکانهای ناگهانی.
داستان ماهی و گربه دربارهٔ چیست؟
گروهی دانشجو برای مراسم بادبادکبازی در شب انقلاب زمستانی به شمال میروند و اردوگاهشان را در زمینی باز و رو به آب برپا میکنند. نزدیک آنها کلبهٔ کوچکی است که سه مرد شاغل در آشپزخانهٔ رستورانی در همان حوالی در آن به سر میبرند. این دو گروه چند ساعتی همسایهاند و مسیرشان بارها از هم عبور میکند: گفتوگوهایی که به نقطهٔ آغاز خود بازمیگردند، رفتوآمد میان درختان و خواهشهای کوچکی که برآورده میشود. مکری اجازه میدهد جغرافیا قصه را پیش ببرد؛ همان تکهجاده و همان چهرهها از زاویهای اندکی متفاوت بازمیگردند تا زمان بهجای حرکت رو به جلو، تا خورده به نظر برسد. آنچه با سفری دانشجویی آغاز میشود، مدتها پیش از آنکه چیزی روشن شود، زمزمهای از تهدید پیدا میکند.
نقد K-Time
نگاه کیتایم: این سینمای صبوری است و به تماشاگری پاداش میدهد که بگذارد فیلم ریتم خودش را تعیین کند. دغدغهٔ مکری بیش از نتیجه، ضرباهنگ و معماری صحنه است و برچسب وحشت کمفروشی میکند؛ بخش بزرگی از زمان فیلم صرف حرفهای پراکنده، بامزه و گاه بیمعنای دانشجویی میشود. بهجای آمادهشدن برای ترس، گوش بسپارید: صداهای بیرون از کادر، باد و کشیدهشدن کفش روی شن بیش از هر تصویر خشنی اثر میگذارند. ۱۳۴ دقیقه توجه واقعی میطلبد و در عوض دلهرهای فزاینده تحویل میدهد که کمتر فیلم ژانری ایرانی آن دهه توانست تا پایان حفظش کند.
دربارهٔ بازیگران
بابک کریمی، از شناختهشدهترین چهرههای سینمای امروز ایران، در کنار سعید ابراهیمیفر و سیاوش چراغیپور بازیگران اصلی این فیلماند. بازیها لحنی طبیعی دارند؛ حرفها روی هم میافتند و اجراها برای پلانهای طولانی تنظیم شدهاند، نه برای تأکید در نمای درشت.
زمینه و اهمیت
«ماهی و گربه» محصول ۲۰۱۳ ایران است، ۱۳۴ دقیقه زمان دارد و همزمان در قلمرو درام، وحشت و معما میایستد. انتخاب شب انقلاب زمستانی به آن لنگرگاهی فرهنگی میدهد: یلدا، بلندترین شب سال، بهطور سنتی شبی است که در جمع و بیدار سپری میشود و روایتی دربارهٔ شبی که تمام نمیشود برای مخاطب فارسیزبان بار تازهای پیدا میکند. شمال و کرانهٔ خزر منظرهای است که سینمای ایران بارها به آن بازگشته و مکری از آن برای فضاسازی بهره میگیرد، نه برای تصویری کارتپستالی.
تماشای «ماهی و گربه» در K-Time
«ماهی و گربه» در کیتایم پخش میشود. خواندن این صفحه رایگان است و به حساب کاربری نیاز ندارد؛ برای تماشای فیلم باید با حساب کیتایم وارد شوید. سرویس برای مخاطب فارسیزبان در ایران و خارج از آن ساخته شده و رابط کاربری فارسی روی تلویزیون، موبایل و وب در دسترس است.