«خداحافظ رفیق» قصهٔ سه دزد، یک جواهرفروشی و نقشهای است که از دست خودِ نقشه‌کش‌ها جان سالم به در نمی‌برد. امیر نادری این تریلر جنایی را در سال ۱۳۴۹ ساخته و در ۸۲ دقیقهٔ فشرده، همه‌چیز را به استخوان رسانده است.
داستان خداحافظ رفیق دربارهٔ چیست؟
ناصر عمری را در کار خلاف گذرانده و خوب می‌داند که وقتش دارد تمام میشود. او فقط یک دزدی دیگر می‌خواهد؛ آن‌قدر که بتواند کنار بکشد و با شیرین زندگی آرامی را شروع کند. برای این کار سراغ جلال و خسرو می‌رود، دو نفری که رفیق صدایشان میکند، و هر سه چشم به یک جواهرفروشی می‌دوزند. اما سرقت فقط شروع ماجراست. وقتی جواهرها به دست می‌آید، پیوندی که این سه نفر را کنار هم نگه داشته بود زیر سنگینی غنیمت ترک برمی‌دارد. طمع آرام‌آرام می‌خزد، بدگمانی پشت سرش می‌آید و فیلم کم‌کم به روایتی از خیانت و انتقام میان مردانی بدل میشود که روزی به هم اعتماد داشتند.
نقد Ktime
آنچه «خداحافظ رفیق» را در ذهن نگه می‌دارد، همین بی‌اتلافی آن است. نادری سرقت را با ابزار و صحنه‌های طولانی نقشه‌کشی تزیین نمی‌کند؛ تنش از چهره‌ها، سکوت‌ها و اتاق‌های محقری بیرون می‌آید که سه مرد در آن‌ها منتظر می‌مانند و جرّوبحث می‌کنند. سعید راد با بدنی خسته و سنگین، دزدی را تصویر میکند که از زندگی خودش به ستوه آمده و بازیگران اطرافش به گروه، شیمیِ باورپذیر و ناآرامی می‌بخشند. نگاه فیلم به رفاقت احساساتی نیست و بیشتر به تقدیرگرایی کف خیابان نزدیک است تا به افسانهٔ مرام میان دزدها. شاید ریتم فیلم برای تماشاگر امروز کمی کُند به نظر برسد، اما زمان کوتاه آن نمی‌گذارد چیزی شل شود. برای هر کسی که کنجکاو سویهٔ خشن‌تر سینمای ایران پیش از انقلاب است، این فیلم نقطهٔ شروعی محکم و ارزشمند است.
دربارهٔ بازیگران
سعید راد در رأس گروهی از بازیگران قرار دارد که جلال پیشوائیان، ایرن زازیانس، میرمحمد تجدد، زکریا هاشمی، واجسته، علی پروانه و مهری ودادیان را نیز شامل میشود. بازی‌ها به جای نمایش اغراق‌آمیز، به کم‌گویی و حضور متکی‌اند و این با فیلمی که بر بی‌اعتمادی و زیر نظر داشتنِ یکدیگر بنا شده، کاملاً جور درمی‌آید.
زمینه و اهمیت
«خداحافظ رفیق» که در سال ۱۳۴۹ به نمایش درآمد، به دوره‌ای تعلق دارد که فیلمسازان ایرانی ژانر جنایی را از فرمول‌های پرزرق‌وبرق تجاری دور می‌کردند و به سمت روایت‌های خشن‌تر و شخصیت‌محورتر می‌بردند. شیوهٔ امیر نادری در اینجا بافت لوکیشن و فشار اخلاقی را به جلوه‌های نمایشی ترجیح می‌دهد و فیلم اغلب در کنار دیگر نمونه‌های اولیهٔ سینمای واقع‌گراتر و سخت‌تر ایران مطرح میشود. مضمون وفاداری‌ای که با پول محک می‌خورد و ناممکن بودنِ خروج پاک از زندگی تبهکارانه، آن را به سنت گسترده‌تر قصه‌های «سرقت خراب‌شده» پیوند می‌زند، در حالی که فضا و حس‌وحال آن به‌تمامی ایرانی باقی می‌ماند. خودِ عنوان فیلم از همان ابتدا نشان می‌دهد پیوند میان این مردان به کجا خواهد انجامید.
تماشای «خداحافظ رفیق» در Ktime
«خداحافظ رفیق» روی کیتایم در دسترس است. خواندن این صفحه رایگان است؛ برای پخش فیلم کافی است وارد حساب کیتایم خود شوید. پخش‌کننده و منوها کاملاً فارسی‌اند و برای مخاطبان فارسی‌زبان در ایران و سراسر دیاسپورا طراحی شده‌اند. این فیلم با صدای اصلی فارسی و بدون دوبله یا زیرنویس جداگانه ارائه میشود.