کارگردان: امیر نادری
بازیگران: عباس نظری، علی پاسدارزاده، علیرضا غلامزاده، مجید نیرومند، موسی ترکیزاده
دوانده فیلمی ایرانی در ژانر درام است به کارگردانی امیر نادری که در سال ۱۳۶۳ ساخته شده. داستان پسر بچهای بیخانمان را روایت میکند که در بندرعباس برای لقمهای نان تلاش میکند و آرام آرام درمییابد که تنها راه رسیدن به یک زندگی متفاوت، رفتن به مدرسه است.
داستان دوانده دربارهٔ چیست؟
امیرو در کوچهها و اسکلههای بندرعباس زندگی میکند — کسی که نه پدری دارد، نه سقفی بالای سرش. روزها را با شیشهشویی، آبفروشی و دویدن کنار کشتیها سر میکند. در یک لنج زنگزده که به گِل نشسته، شب میخوابد. اما چیزی در درونش تغییر میکند: میفهمد که مدرسه، نه کار کردن در خیابان، مسیر اصلی است. وقتی برای اولین بار وارد کلاس میشود، با تمسخر همکلاسیها روبهرو میشود؛ ولی امیرو از جایش تکان نمیخورد. اوج فیلم رقابتی ساده است: چه کسی میتواند تمام حروف الفبا را در یک نفس بگوید؟ این مسابقه برای امیرو چیزی بیش از یک بازی است.
نقد K-Time
نادری دوربینش را پایین نگه میدارد تا همقد کودکی باشد که هیچوقت پناهگاه نداشته. فیلم تقریباً بدون دیالوگ روایت میشود — چهرهی امیرو، پاهای برهنهاش روی آسفالت داغ، و باد مداوم ساحلی تمام بار داستان را به دوش میکشند. منتقدان سینما دوانده را از نمونههای برجستهی رئالیسم شاعرانهی ایران میدانند و تأثیرش بر نسل بعدی فیلمسازان ایرانی انکارناپذیر است.
بازیگران و عوامل
عباس نظری در نقش امیرو بازی میکند — کودکی غیرحرفهای که تمام احساسات فیلم از چشمان او خوانده میشود. علی پاسدارزاده، علیرضا غلامزاده، مجید نیرومند، موسی ترکیزاده و شیرزاد بشکال دیگر بازیگران فیلم هستند. امیر نادری، کارگردان، که بعدها به نیویورک و ژاپن رفت، یکی از پایهگذاران سینمای هنری ایران محسوب میشود.
زمینه و اهمیت
دوانده در اوج جنگ ایران و عراق، در سالهای ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴، در بندرعباس فیلمبرداری شد — شهری که در آن سالها از چشم دوربینهای رسمی پنهان بود. برای مخاطبان ایرانی مهاجر، این فیلم دو لایه دارد: از یک سو سندی است از ایران پیش از انقلاب که بسیاری از خانوادهها آن را پشت سر گذاشتند، و از سوی دیگر قصهای جهانی است دربارهی اینکه یک کودک چه بهایی میپردازد تا فقط حق داشتن آرزو را از کسی نگیرند. سبک مینیمالیستی نادری — بدون موسیقی احساساتی، بدون ملودرام — تماشاگر را مجبور میکند کنار امیرو بنشیند، نه از دور نگاهش کند.
کجا و چطور تماشا کنیم
دوانده روی K-Time در دسترس است. فیلم با صدای اصلی فارسی پخش میشود. میتوانید از مرورگر، تلویزیون، یا گوشی اندروید بدون هیچ فیلترشکنی تماشا کنید — محدودیت جغرافیایی وجود ندارد و هر زمان میتوانید اشتراک را لغو کنید.