«عنکبوت مقدس» ساختهٔ علی عباسی با ضرباهنگ خشک یک فیلم جنایی شروع میشود و بعد آرامآرام به فضایی سردتر پهلو میزند؛ به همین دلیل در فهرست ژانرهای ما همزمان درام، جنایی، هیجانانگیز و وحشت کنار هم آمدهاند. محصول ۲۰۲۲ است، به فارسی حرف میزند، اما با سرمایهٔ دانمارک، فرانسه، آلمان و سوئد ساخته شده؛ یعنی فیلمی فارسیزبان که کاملاً بیرون از ایران شکل گرفته است.
داستان عنکبوت مقدس دربارهٔ چیست؟
روایت با سفر یک خبرنگار زن از تهران به مشهد آغاز میشود. زنجیرهای از قتلها زنانی را هدف گرفته که در حاشیهٔ فقیرنشین شهر کار میکنند و پرونده در ادارهٔ پلیس عملاً راکد مانده است؛ قربانیانی که هم برای یک دستگاه اداری آسان گم میشوند و هم برای افکار عمومی آسان فراموش. مردی که مطبوعات محلی او را «عنکبوت» نامیدهاند، خودش با روزنامهها تماس میگیرد و از کارش نه مثل یک جنایت، بلکه مثل وظیفهای حرف میزند که به او سپرده شده. عباسی فیلم را میان دو مسیر تقسیم میکند: شبهای خبرنگاری که سرنخی را دنبال میکند و تقریباً هیچکس دور و برش مایل نیست آن سرنخ در دستش بماند، و روزهای مردی که در خانهای کاملاً معمولی، در نقش همسر و پدر، هیچ نشانهای بروز نمیدهد.
نقد Ktime
تماشایش دشوار است و این دشواری ساختگی نیست. عباسی از دو راه سادهای که پیش پایش بود فاصله میگیرد؛ نه به نمایش خشونت پناه میبرد و نه به موعظه، و فیلم از همین پرهیز جان میگیرد. ایراد ما به نیمهٔ دوم است که گاهی بهجای رفتار، به استدلال تکیه میکند و یکی دو صحنه چیزی را با کلام میگوید که میزانسن پیشتر گفته بود. با این حال، در میان کارهای ژانری فارسیزبان کاتالوگ ما از کنترلشدهترینهاست و بخش پایانیاش واقعاً مینشیند.
دربارهٔ بازیگران
زر امیرابراهیمی در صدر فهرست بازیگران قرار دارد و مهدی بجستانی چهرهٔ اصلی دیگر کار است. آرش آشتیانی، فروزان جمشیدنژاد، سینا پروانه، نیما اکبرپور، سارا فضیلت و آلیس رحیمی دیگر نامهای این مجموعهاند. بازیها عمداً از اغراق دور نگه داشته شدهاند؛ عباسی بازیگرانش را در لحن رفتار روزمره نگه میدارد تا تهدید از دل روال عادی بیرون بزند، نه از دل لحظههای نمایشی.
زمینه و اهمیت
عباسی کارگردانی است که قالبهای ژانری را روی مادهٔ اجتماعی میکشد و این فیلم روشنترین نمونهٔ آن روش در کارنامهٔ اوست. پایهٔ تولید چهارکشوری بافتی میسازد که تماشاگر ایرانی بلافاصله متوجهش میشود: زبان، چهرهها و خیابانها مشهد را تداعی میکنند، اما دوربین آزادیهایی دارد که یک تولید داخل ایران نمیتوانست به آن نزدیک شود. فیلمی فارسیزبان که زیر قواعد تولید اروپایی ساخته شده، شیء غریبی است و به همان اندازهٔ موضوعش، بر سر همین موقعیت دربارهٔ آن بحث شده است. صد و هفده دقیقه برای داستانی با این شکل تدوین فشردهای است و برچسب وحشت در فهرست ژانرهای ما تزئینی نیست.
تماشای «عنکبوت مقدس» در Ktime
«عنکبوت مقدس» در K-Time با صدای اصلی فارسی پخش میشود؛ در حال حاضر دوبله یا زیرنویس فارسی جداگانهای به این عنوان ضمیمه نشده، پس روی نسخهٔ اصلی حساب کنید. خواندن همین صفحه برای همه آزاد است و برای پخش فقط به یک حساب کاربری رایگان K-Time نیاز دارید. بعد از ورود، کل محیط، جستوجو و مرور میتواند به فارسی باشد.